Net als veel andere gemeenten werkt Leeuwarden al jaren aan duurzaamheid, energietransitie en specifiek: de warmtetransitie. In 2019 publiceerde de gemeente de eerste visie op duurzame warmte, in de vorm van de ‘Warmtegids: Op weg naar duurzame warmte’. Daarin werd een toekomst geschetst met een warmtenet als open en flexibel systeem, geschikt voor toekomstige warmtevragen én toegankelijk voor nieuwe aanbieders en afnemers. Op dat moment was er nog geen regelgeving die dit mogelijk maakte (het zogeheten Third Party Access), maar met een wijziging van de Warmtewet in het vooruitzicht, werd hier al op geanticipeerd.
In 2020 volgde de bredere Leeuwarder Energie Agenda en in 2021 de Transitievisie Warmte. Beide documenten benadrukten het belang van collectieve duurzame warmte, zoals geothermie. Dankzij de ligging langs het beoogde warmtenet werden grote delen van Leeuwarden als kansrijk beschouwd.
Toch liep het geothermieproject tegen uitdagingen aan. De eerste boringen verliepen moeizaam en leverden tegenvallende resultaten op. Aanvullend onderzoek bleek nodig, maar nog voordat dit werd uitgevoerd, werd het project gepauzeerd vanwege nieuwe landelijke voorwaarden, vastgelegd in een brief van minister Jetten.
Terwijl het geo-consortium (samenwerkende partijen in het geothermieproject) tijdelijk op de pauzeknop drukte, koos de gemeente Leeuwarden juist voor versnelling. Er werd onderzocht wie het publieke meerderheidsbelang in het warmtenet kon dragen. De conclusie: de gemeente zelf.
Die keuze ging verder dan alleen meedoen. Het betekende ook actief richting geven aan uitvoering. Op basis van dit onderzoek werd een set randvoorwaarden en uitgangspunten opgesteld, die nu als leidraad dienen voor toekomstige projecten.
Een van de eerste projecten die volgens deze aanpak startte, ligt in Heechterp. In deze wijk worden 24 portiekflats vervangen door nieuwe, duurzame appartementen. Samen met woningcorporatie Elkien zocht de gemeente naar een geschikte partner voor een collectief warmtesysteem. Dat werd Bouwgroep Dijkstra Draisma. In januari 2024 werd een intentieovereenkomst ondertekend.
Het plan:
De deelname van Elkien met een groot aantal woningen maakt het project financieel haalbaar. Er wordt toegewerkt naar een gezamenlijk warmtebedrijf, waarin gemeente en bouwer elk voor 50% aandeelhouder zijn. Bij positief rendement profiteren bewoners mee, via lagere tarieven.
Ook in Middelsee is een collectieve warmteoplossing in de maak. Anders dan in Heechterp gaat het hier alleen om nieuwbouw, zonder betrokkenheid van een woningcorporatie.
Het project richt zich op een mix van woningen (appartementen, rijwoningen, twee-onder-een-kap) en gebouwen als een school en supermarkt. Een haalbaarheidsstudie en technische verkenning zijn inmiddels afgerond. De uitkomsten zijn positief en de verdere uitwerking is gestart. Daarbij wordt ook onderzocht hoe de verdeling tussen publieke en private rollen het best vorm kan krijgen.
Het geothermieproject aan de zuidkant van de stad krijgt een nieuwe kans. Het plan: duurzame warmte winnen uit aardwarmte op een diepte van 3 kilometer en via een warmtenet leveren aan een deel van Leeuwarden.
Na de pauze is in overleg met warmtebedrijf Ennatuurlijk een doorstart mogelijk gemaakt. De gemeente en Ennatuurlijk hebben afgesproken het net publiek-privaat te exploiteren. Deze samenwerking is vastgelegd in een addendum op eerdere afspraken.
De volgende stappen:
Als het nodig blijkt om als gemeente deel te nemen in een warmtebedrijf, zal ook dit aan de raad worden voorgelegd.
De projecten in Heechterp, Middelsee en de zuidrand laten zien: de warmtetransitie in Leeuwarden vraagt om maatwerk. Elke wijk kent z’n eigen schaal, techniek en samenwerking. De gemeente neemt haar rol serieus als aanjager én als betrokken partij.
Hoewel veel projecten nog in de verkenningsfase zitten, is de koers helder. Met een flexibele aanpak per wijk werkt Leeuwarden toe naar een duurzame, betaalbare en toekomstbestendige warmtevoorziening voor alle inwoners.
NL 
EN 
