Sebastian Baes (EXTRAQT) en Frank Kramer (Ekwadraat) begeleiden vanuit Wetterwaarmte warmteprojecten in Fryslân. Van eerste idee tot haalbaarheidsstudie en ontwerp. Hun doel: projecten helpen om van idee tot plan naar realiteit te komen.
Sebastian is co-founder van EXTRAQT, een expertisebureau dat zich volledig richt op aquathermie: warmte uit oppervlaktewater zoals meren, kanalen en rivieren. Frank werkt als adviseur energietransitie bij Ekwadraat, een adviesbureau dat zich focust op duurzame energieprojecten in de breedte. Vanuit Wetterwaarmte begeleiden ze samen warmteprojecten in Fryslân.
“Wij brengen de warmtebronnen in kaart, maken thermische modellen, ontwerpen installaties en warmtenetten en bepalen hun businesscase,” vertelt BaesSebastian “Van kleine projecten tot complete dorpen. We zitten dus echt aan de technische kant van het verhaal.” Frank: “Ondertussen kijken wij juist breder dan alleen techniek. We helpen met haalbaarheidsstudies, subsidies, vergunningen en de organisatie van projecten. Dus meer het proces, de financiën en de regelgeving. De combinatie van onze technische expertise in aquathermie en warmtenetten en de lokale praktijkkennis van Ekwadraat werken heel mooi samen voor onze een-op-eenbegeleiding.”
Samen begeleiden ze inmiddels achttien projecten in Fryslân. Soms werken ze samen aan één project, soms afzonderlijk, afhankelijk van de vraag. Maar uiteindelijk komen techniek en organisatie altijd samen.
De naam zegt het eigenlijk al: elk project krijgt begeleiding op maat. Met ondersteuning die past bij de fase en de vragen van het initiatief. “Het begint altijd met een kennismaking,” legt Frank uit. “Waar staan de initiatiefnemers? Is er alleen een idee, of zijn er al plannen? Op basis daarvan bepalen we samen wat nodig is. We hebben daarvoor een menukaart ontwikkeld met verschillende onderdelen, zoals een haalbaarheidsstudie, technische analyse, financiële doorrekening of ondersteuning bij vergunningen.”
Sebastian vult aan: “Het ene project heeft vooral technische vragen, het andere project heeft meer behoefte aan organisatie, advies of samenwerking met gemeenten. Daarom is het echt maatwerk. We zitten regelmatig met initiatiefnemers om tafel om samen een plan van aanpak op te stellen, analyses uit te voeren en toe te lichten of een volgende stap richting uitvoering te bespreken.”
De begeleiding kan gaan over:
“Eigenlijk alles wat nodig is om een project een stap verder te brengen,” zegt Frank.
Veel projecten lopen volgens Sebastian en Frank vooral in de beginfase tegen dezelfde vragen aan. Waar begin je? Wie wordt eigenaar van het warmtenet? Hoe organiseer je samenwerking met de gemeente? Hoe krijg je bewoners mee? En hoe betaal je het?
“Veel starters willen eerst de techniek helemaal uitzoeken,” zegt Sebastian. “Maar ondertussen moet je ook nadenken over governance en draagvlak. Wanneer betrek je bewoners? Wanneer onderzoek je de techniek? Dat is een lastige balans.” Frank: “Een warmtenet is niet alleen een technisch project. Het is ook een financieel, organisatorisch en sociaal project. Je hebt bewoners nodig, investeerders, een warmtebedrijf, vergunningen. Alles moet tegelijk bewegen.”
Daar komt bij dat warmteprojecten projecten van de lange adem zijn. “Wat je vandaag bedenkt, kan jaren duren voordat het uitgevoerd wordt,” zegt Frank. “Het gaat stap voor stap.” “Toch zien we wel dat er steeds meer gebeurt,” zegt Sebastian. “Aquathermie en warmtenetten worden steeds bekender. Er komt meer beleid, meer subsidies en meer kennis. We gaan langzaam van overtuigen naar omarmen.”
De begeleiding draait uiteindelijk niet om rapporten of berekeningen, maar om concrete handvatten. “Het ultieme doel is dat er uiteindelijk een installatie komt die CO₂-emissies reduceert en duurzame warmte levert,” zegt Sebastian. “Dat is waar we het voor doen.”
Franl vult aan: “Het gaat ook om comfort en betaalbaarheid. In elke woning wonen mensen. Als je een woning comfortabeler en duurzamer kunt maken, heeft dat direct impact op het dagelijks leven. En we worden minder afhankelijk van fossiele brandstoffen en geopolitiek.”
Een belangrijk voordeel voor projecten is dat deze begeleiding kosteloos is. De begeleiding wordt betaald vanuit overheden en samenwerkingspartners binnen Wetterwaarmte. “Dat is echt een enorme kans,” zegt Sebastian. “Projecten kunnen gewoon contact opnemen en we kijken samen wat er nodig is. Ze hoeven niet eerst zelf adviesbudget of subsidies te regelen.”
Tijdens het begeleiden van verschillende projecten in Fryslân zien Sebastian en Frank duidelijke patronen. Techniek is vaak niet het grootste probleem. Geld, organisatie en draagvlak zijn dat meestal wel. “Financiering is een grote uitdaging,” zegt Frank. “Veel energiecoöperaties hebben goede plannen, maar onvoldoende investeringsbudget. Uiteindelijk moet er geld komen om een warmtenet aan te leggen.”
“En je moet bewoners enthousiasmeren,” zegt Sebastian. “Het project staat of valt met bewoners die aansluiten. Dit is een stap die vraagt om vertrouwen en een duidelijk verhaal”.Een goede samenwerking tussen gemeenten en energiecoöperaties is volgens hen essentieel. Gemeenten maken warmteprogramma’s en plannen voor aardgasvrije wijken, terwijl energiecoöperaties juist van onderop projecten ontwikkelen. Die twee moeten elkaar vinden.
Wat moeten initiatieven doen als ze een idee hebben, maar nog niet precies weten waar te beginnen? Frank lacht. “Gewoon contact opnemen. Echt. Dat is de eerste stap. Dan plannen we een kennismaking en kijken we samen waar jullie staan en wat er nodig is. Soms is dat een technische studie, soms alleen een goed gesprek en een routekaart voor de komende tijd.”
Sebastian: “We proberen projecten vooral duidelijkheid te geven: wat zijn de volgende stappen, wat moet je eerst doen en wat kan later. Gewoon stap voor stap.” En misschien nog wel het belangrijkste: projecten staan er niet alleen voor. “Door projecten met elkaar te verbinden leren ze enorm veel van elkaar,” zegt Frank. “Dat versnelt alles.” Binnen de praktijkgemeenschap komen initiatiefnemers regelmatig samen om kennis te delen en van elkaar te leren. Op onze website vind je alle bijeenkomsten en momenten om aan te sluiten.
Elk warmteproject begint met een idee. En met de juiste begeleiding kan dat idee stap voor stap werkelijkheid worden.
NL 
EN 
