In Baard, Balk, Koudum, Terherne en Anjum is de zoektocht naar antwoorden in volle gang. Iedereen voelt de urgentie, maar ook de obstakels. De techniek is er, het draagvlak groeit – nu moeten we zorgen dat we de volgende stap zetten.
Fryslân zit op een kantelpunt. De eerste stenen zijn gelegd, de eerste contracten worden gesloten, de eerste bewoners beginnen te geloven in een toekomst zonder aardgas. Maar dat betekent niet dat de klus is geklaard. Integendeel: nu komt het aan op doorzetten, keuzes maken, samen de vaart erin houden.
Iedereen die met aquathermie werkt, loopt tegen dezelfde wetgeving en ecologische toetsing aan. Zo moet in Koudum nog worden bepaald waar het water onttrokken en geloosd wordt, terwijl in Baard de vergunningverlening is losgekoppeld van de aanbesteding om tijd te winnen. De praktijk wijst uit dat deze processen veel efficiënter kunnen.
Actie: ontwikkel een standaardaanpak voor vergunningstrajecten, zodat toekomstige projecten sneller kunnen worden doorlopen en we niet telkens opnieuw tegen dezelfde hindernissen aanlopen.
In Balk en Baard wachten ze op de juiste subsidie. Koudum zoekt aansluiting bij Energie Samen en Anjum heeft wel geld, maar niet genoeg. Het is telkens hetzelfde verhaal: subsidies helpen, maar alleen als ze structureel zijn en vooraf zekerheid bieden.
Actie: het Rijk moet inzetten op een structureel fonds voor aquathermie en kleinschalige collectieve warmte, zodat dorpen niet afhankelijk zijn van losse subsidieaanvragen en tijdelijke potjes.
Elke gemeente doet haar eigen haalbaarheidsstudie, simulaties en technische analyses. In Balk willen ze weten of lozing op de Luts of op een ander kanaal beter is; in Terherne onderzoeken ze een drijvende warmtebuffer. De kennis die hieruit komt, mag niet per project in een la verdwijnen.
Actie: richt een gezamenlijk kennisplatform op waar projecten hun technische resultaten kunnen delen, zodat anderen niet opnieuw onderzoek hoeven te doen en sneller kunnen inspelen op bestaande inzichten.
In Balk wordt op 9 april een bijeenkomst georganiseerd, in Baard worden intentieverklaringen opgehaald en Terherne rekent uit hoeveel deelnemers minimaal nodig zijn. Kortom: in elk project wordt geëxperimenteerd met bewonersbetrokkenheid, maar die lessen moeten we breder trekken.
Actie: gebruik de participatieaanpak in dorpen als Balk en Baard als blauwdruk voor nieuwe projecten, zodat bewoners sneller en beter worden meegenomen in het proces.
Wat hier gebeurt, is groter dan de individuele projecten. Dit is geen serie losstaande experimenten, dit is een brede beweging richting een fossielvrije warmtevoorziening. Als we willen dat deze projecten niet alleen slagen, maar ook kunnen worden herhaald, moeten we nu doorpakken.
Dat betekent:
• Vergunningverlening structureel versnellen, in plaats van project voor project onderhandelen.
• Een vaste financieringsstructuur opzetten, zodat niet elk dorp afhankelijk is van losse subsidieaanvragen.
• Technische kennis delen, zodat innovaties sneller en breder worden toegepast.
• Leren van participatieprocessen, zodat bewoners sneller en beter meegenomen worden.
De energie is voelbaar. De eerste dorpen laten zien dat het kan. Nu is het tijd om te zorgen dat Fryslân echt koploper wordt. Niet door nóg een studie te doen of nóg een pilot op te starten, maar door de projecten die er nu liggen zo goed mogelijk uit te voeren en in te bedden in een brede aanpak.
NL 
EN 
