Energie Coöperatie Gaasterland (ECG) realiseert in Balk samen met lokale partners een duurzaam warmtenet voor 1400 oudere woningen. Het project ontving eind 2024 een lening van één miljoen uit het landelijke Ontwikkelfonds Warmte. Een flinke stap vooruit. Maar ook een duidelijk signaal: dit project heeft potentie. 

Warmtenet Balk

Projectleider Goffe Venema is optimistisch. “In december 2024 hebben we het schetsontwerp afgerond. Daarmee is duidelijk hoe we 1400 oudere rij- en hoekwoningen kunnen aansluiten op een warmtenet met restwarmte van AVK Plastics. Die partij investeert ook in de Warmte-Koude-Opslag. Dat is echt een win-winsituatie voor ons project en AVK Plastics.”

Naast techniek is communicatie cruciaal. Begin 2025 verscheen er een huis-aan-huiskrant. Er volgt een uitleganimatie en op 9 april was er opnieuw een dorpsbijeenkomst. Venema: Hoe meer Balksters zich aanmelden dit jaar voor het warmtenet, hoe beter dit is voor de verdere uitwerking en financiering.”

Lokale kracht voor warmtenet

De voortgang is te danken aan sterke samenwerking. De gemeente De Fryske Marren ondersteunt het project met een meerjarensubsidie. En dankzij de toekenning van de lening uit het Ontwikkelfonds Warmte eind 2024 kan nu de ontwikkelfase verder worden uitgewerkt. “De steun van lokale partners is ook onmisbaar”, zegt Venema: “AVK Plastics investeert flink en Dynhus draagt bij aan de kosten van ons informatiepunt. De woningcorporatie pakt daarnaast een actieve rol in de communicatie richting de huurders.”

In opdracht van de gemeente optimaliseert het Deense bureau PlanEnergi het warmtenet. “Die input gebruiken we om het ontwerp verder te verfijnen”, legt Goffe uit. “Eind 2025 moet het voorlopig ontwerp klaar zijn.”

Uitdagingen

Natuurlijk zijn er uitdagingen. “Onze businesscase is haalbaar, maar spannend,” zegt Venema. “Zeker omdat landelijke regelingen nog niet altijd aansluiten op dorpsprojecten. In stedelijke gebieden liggen woningen dichter op elkaar; bij ons is het leidingnetwerk groter en dus duurder.” 

Daarnaast zijn er landelijke ontwikkelingen die impact hebben. Zo is sinds twee jaar de Warmtenetten Investeringssubsidie (WIS) beschikbaar, en begin 2026 wordt de Wet collectieve warmte verwacht. Die wet gaat gepaard met de komst van een Nationaal Waarborgfonds voor warmtenetten. Venema: “De vraag is of daarbij voldoende rekening wordt gehouden met warmteprojecten op dorpsniveau.” Ondanks dat loopt Balk voorop in de ontwikkeling van een dorpswarmtenet.

Samen sterk voor warmtenet Balk

Venema is blij dat binnen het provinciale project Wetterwaarmte de Friese warmteprojecten hun krachten bundelen. “Dat is echt nodig om de warmtetransitie op het platteland in beweging te krijgen.”

 Ondertussen wordt er in Balk stug doorgewerkt aan het warmtenet. “We gaan zeker niet stoppen. Het gaat de goede kant op. Voor de woningen in de kern van ons dorp is er ook geen betaalbaar alternatief om aardgasvrij te worden. Stoppen zou betekenen dat bewoners van de oudste woningen en mogelijk ook met een kleinere portemonnee, blijven zitten met hoge en instabiele aardgasprijzen. Dat kunnen we niet maken. Bovendien staan alle betrokken partijen en een groot deel van Balk achter ons. Samen realiseren we het warmtenet!”

Lees hier meer over het project in Balk en meld je aan.